19 mei 2025 | Vakblad installatie
Rioolreiniging, een branche met een luchtje, heeft aantrekkingskracht op ‘cowboys’ die het met normen en waarden niet zo nauw nemen. Voor hen is er slecht nieuws: de branche professionaliseert in snel tempo. Techniek Nederland (erkenning) en Wij Techniek (certificering) hebben de handen op elkaar gekregen voor trainingsfaciliteiten bij de non-profitorganisatie TORIO, die onlangs haar tweede vestiging opende in het Gelderse Wehl. “Ze gaan hier met een puik certificaat naar huis.”
“Die gasten gebruiken onze naam en die van onze collega’s”, zucht Wies Snijders, gecertificeerd servicemonteur bij Van Terheijden Rioolservice in het Brabantse Heerle. Ze heeft het over ‘de cowboys in het vak’, die schaamteloos het vertrouwen misbruiken van klanten die ‘in de shit’ zitten. Creatief zijn ze wel, die types. Ontstoppen van een leiding doen ze ‘per strekkende meter’. Snijders: “Daar kun je alle kanten mee op en ze rekenen schandalige prijzen. Vorige week nog: een factuur van 3.200 euro voor een half uur werk. De klant, een oudere vrouw in de buurt, was opgelicht en belde ons bedrijf. Ik ben er meteen naartoe gereden. Dat mensje voelde zich geïntimideerd en stond te trillen als een rietje.”
Snijders weet wat zorgverlening betekent. Zij werkte zestien jaar in de ouderenzorg voordat ze in 2020 de overstap maakte naar het bedrijf van Kornee van Terheijden. Van ouderenzorg naar rioolreiniging is geen voor de hand liggende switch. “Het was tijd voor iets anders”, zegt ze daarover. Spijt van haar keuze heeft ze nooit gehad. Rioolservice geeft veel voldoening. Het is een prachtvak, dat niet ten onder mag gaan aan een paar cowboys die over de rug van de goedgelovigen hun business runnen. Dat besef dringt steeds meer door. Volgens Snijders is er veel vraag naar gecertificeerde monteurs en willen steeds meer bedrijven hun personeel laten opleiden.
Diploma
Het aanbod van opleidingen voor rioolservice-monteur groeit. Van der Velden Academy en Wateropleidingen bieden praktijkcursussen aan, Deltares en SOMA Bedrijfsopleiding hebben theoretische cursussen in het pakket. Het vak zit duidelijk in een opwaartse spiraal. Misschien de meest uitgebreide aanbieder van cursussen en trainingen is TORIO in het Brabantse Heerle. Op 14 maart opende TORIO in het Gelderse Wehl een tweede vestiging. Vijf jaar geleden is TORIO ontstaan uit een samenwerking van Kornee van Terheijden, Techniek Nederland en Wij Techniek. Sindsdien heeft de organisatie zo’n tachtig gecertificeerde monteurs afgeleverd.
Volgens initiatiefnemer Kornee van Terheijden, afgelopen november door Wij Techniek voor de tweede keer uitgeroepen tot praktijkopleider van het jaar, is er een nieuwe fase aangebroken voor de sector: “Volgens onze schatting telt de rioleringsbranche in Nederland zo’n 3.000 medewerkers, bij allerlei bedrijven, van eenmanszaken tot landelijk opererende installateurs. De meeste monteurs kennen het vak alleen uit eigen ervaring. Bij TORIO kunnen ze een officiële opleiding doen en een diploma halen. Met vier vestigingen in Nederland zou TORIO de complete branche kunnen bedienen.”
Zo’n twintig cursussen en opleidingen biedt TORIO aan: gebruik van duwcamera’s, traceerzenders, verenmachines en hogedrukapparatuur, reparatie van straatwerk en veilig werken (in besloten ruimtes, aan de weg of met een minigraver). Er zijn opleidingen voor storingsmonteurs en allround-)servicemonteurs en speciale trainingen voor praktijkopleiders. Leerlingen en zij-instromers kunnen hun VCA halen en opleidingen kunnen zelfs op maat gemaakt worden als bedrijven daarom vragen. Van Terheijden noemt de opgedane basiskennis “een combinatie van praktijkgerichte trainingen en theoretische onderbouwing, inclusief sociale vaardigheden”.
Tweedehands bus
Rioolreiniging is geen vak waar je lichtzinnig aan moet beginnen. Bram Smit weet daarover mee te praten. Smit zit sinds zijn negentiende in het vak en werkte voor meerdere rioolservicebedrijven. Tien jaar geleden begon hij voor zichzelf. Hij schreef een bedrijfsplan, kreeg een lening van de bank en kocht een tweedehands bus met aanhanger. De rest is geschiedenis. Smit Riooltechniek in Reeuwijk werkt voornamelijk voor de zakelijk markt: kantoren, scholen, ziekenhuizen en gevangenissen. Het bedrijf heeft 14 bedrijfsbussen rondrijden en 22 mensen in dienst: planners, werkvoorbereiders en monteurs. Smit zelf is de “dirigent en kwaliteitsbewaker”. Professionalisering van het vak is volgens hem een optelsom van een goed salaris, technische kennis, aandacht voor veiligheid en een klantgerichte benadering.
Fouten maken?
Daarnaast moeten bedrijven uitmuntend personeelsbeleid voeren. Smit: “Daar ontbreekt het vaak aan in deze sector. Ikzelf stond bekend als een ‘allesoplosser’. Ik werkte twaalf uur per dag. Dat werd te weinig gewaardeerd. Een klein foutje en ik was een klootzak. Zelden werden er vragen gesteld over hoe zo’n fout ontstond. Die ervaring heb ik meegenomen in mijn eigen bedrijf. Schelden of schreeuwen? Doen we niet. Pesten? Drukken we de kop in. Fouten maken? Mag. Dan gaan we vragen stellen: wat is er precies gebeurd?”
‘Grip op de opvoeding’
Smit Riooltechniek staat bekend als een fijne werkgever. Personeelstekorten heeft het bedrijf niet. Op social media vertelt Smit “ons verhaal”. Dat zorgt voor voldoende instroom. (Gemiddelde leeftijd: 25 jaar.) TORIO vindt hij “een mooi initiatief” maar hij stuurt er geen leerlingen naartoe. Hij wilde zelf de grip houden op “de opvoeding” en koos voor een interne opleiding: “Mijn vrouw heeft de opleiding bedacht. In twaalf weken lopen leerlingen mee op de planning en werkvoorbereiding, zodat ze een gevoel krijgen bij binnenkomende aanvragen. Ze krijgen een rondleiding door het bedrijf: wat staat waar en hoe werkt het? Vervolgens worden ze gekoppeld aan een mentor die hen alles leert over het werk en randzaken zoals roken, radio in de auto, omgangsvormen en telefoongebruik. Iedere maandag is er een voortgangsgesprek op kantoor. Na die twaalf weken zijn de meesten er klaar voor. Na drie tijdelijke contracten krijgen ze een vast contract.” Oplossingsgericht en klantgericht te werk gaan is volgens Snijders heel belangrijk in het vak.
Kop erbij houden
Op de arbeidsmarkt blijft het ondertussen duwen en trekken om aan vakbekwame mensen te komen. (Logisch als het personeelsbeleid zo slecht is.) “Op zich zijn er genoeg monteurs”, aldus Wies Snijders. “Er is geen vooropleiding nodig om te starten. We hebben vooral een tekort aan gekwalificeerde monteurs. De vergrijzing in de sector, en een gebrek aan instroom van jonge vakmensen, maken het lastig om voldoende geschoold personeel te vinden. Dit onderstreept het belang van opleidingen om nieuw talent, jong en oud, aan te trekken en bestaande krachten bij te scholen.”
De praktijk is altijd onvoorspelbaar
Snijders is naast rioolservicemonteur voor Van Terheijden ook docent en examinator voor TORIO. Ze weet wat leerlingen prikkelt om het vak te willen leren. In de praktijklokalen van TORIO kunnen ze ‘los’ op echte machines, gereedschappen en materialen, zodat ze technisch vaardig worden. Daarnaast wil Snijders dat ze oplossingsgericht en klantgericht worden. Ze geeft hen regelmatig een opdracht in de vorm van een rollenspel. Uiteindelijk moeten ze zelf ontdekken hoe problemen opgelost kunnen worden want de praktijk is altijd weer onvoorspelbaar. Die onvoorspelbaarheid is ook bij Bram Smit bekend.
“Bij de klant weten ze nooit wat ze aantreffen. Ik leer hen zelfredzaamheid.” Volgens Snijders draait het uiteindelijk om zien, voelen en ervaren: “Ik neem ze mee op de bus en laat ze het vak zelf ondervinden. Het werk is niet ingewikkeld maar ze moeten wel hun kop erbij houden in verband met de veiligheid. Ze kunnen asbest tegenkomen en ze weten nooit wat klanten zelf aan ontstoppingsmiddelen in hun afvoer hebben gegooid. Ze kunnen zich flink verbranden als de boel eruit spuit. Wij zeggen: veiligheidsbril op, armen bedekken, handschoenen aan.”
Giftige stoffen: oogcontact
Wat er in kruipruimtes, onder vloeren, in keukenkastjes en onder daken allemaal kan misgaan bij de uitoefening van dit werk, is geen geheim: verbrandingsgevaar, longproblemen door ontsnappende gassen, oogcontact met giftige stoffen … De risico’s liggen op de loer en vragen om zorgvuldigheid. Snijders: “Stel: op een schoolplein moet de riolering worden opgegraven met een minigraver. Het gat in de bodem moet worden afgezet. Je kunt je voorstellen dat een monteur zozeer met zijn werk bezig is dat hij niet in de gaten heeft wat er in de omgeving gebeurt. Nou, daar lopen honderden kinderen rond.”
De rioolservice-praktijk vraagt om gecertificeerde, wakkere monteurs die hun kop erbij houden. Voor cowboys is geen plaats meer, stellen Snijders en Smit. Met hun belachelijke facturen zorgen ze voor financiële problemen en met hun dreigementen, telefonisch en bij klanten thuis, maken ze mensen bang. Smit: “De particuliere markt staat met 1-0 achter door die gasten.” Snijders: “Dat moeten we echt niet hebben. Klanten willen duidelijke communicatie over het probleem, de oplossing en de kosten. Ze willen vakkundig en professioneel, netjes en respectvol geholpen worden. Oplichters? Streng aanpakken en beboeten.”
De weg naar erkenning
Erkenning van de opleidingen van TORIO is geregeld door de Vakgroep Riooltechniek van Techniek Nederland en het instituut InstalQ. Bedrijven kunnen zich laten accrediteren. Medewerkers kunnen dan aantonen dat zij voldoende kennis hebben en over de juiste gereedschappen en machines beschikken. Het platform Vakmanschapriolering van Wij Techniek heeft de eindtermen van de rioolservicemonteur vastgesteld en gezorgd voor een officieel certificaat. Omdat Vakmanschapriolering een platform is zonder faciliteiten voor praktijkexamens, is dat voor de non-profitorganisatie TORIO Nederland mogelijk gemaakt. Er zijn certificaten te behalen voor ‘basis rioolservicemonteur’, ‘eerste rioolservicemonteur’, ‘allround rioolservicemonteur’ en ‘werkverantwoordelijke’.